فضای لازم برای نصب آسانسور چقدر است؟

قبل از طراحی و نصب آسانسور، لازم است از فضای مورد نیاز برای اینکار مطلع باشید. در این مقاله به صورت کامل فضای لازم برای نصب آسانسور را در انواع مختلف توضیح خواهیم داد و اطلاعات مورد نیاز را ارائه خواهیم کرد.

فضای لازم برای نصب آسانسور به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله نوع آسانسور، ظرفیت، تعداد توقف‌ها و نوع موتورخانه. در ادامه، ابعاد مورد نیاز برای برخی از انواع آسانسورها را بررسی می‌کنیم.

فضای لازم برای نصب آسانسورهای دارای موتورخانه (MR)

در این نوع آسانسورها، فضایی برای موتورخانه در بالای چاهک نیاز است. ابعاد تقریبی برای ظرفیت‌های مختلف عبارتند از:

ظرفیت آسانسور	حداقل ابعاد چاهک (عرض × عمق)	ارتفاع مورد نیاز موتورخانه
۴ نفره (۳۲۰-۴۰۰ کیلوگرم)	۱۶۰ × ۱۵۰ سانتی‌متر	۲۲۰ سانتی‌متر
۶ نفره (۴۵۰-۶۳۰ کیلوگرم)	۱۸۰ × ۱۶۰ سانتی‌متر	۲۲۰ سانتی‌متر
۸ نفره (۶۳۰-۸۰۰ کیلوگرم)	۲۱۰ × ۱۸۰ سانتی‌متر	۲۲۰ سانتی‌متر

فضای لازم برای نصب آسانسور روملس (MRL)

در آسانسورهای روملس یا بدون موتورخانه، تجهیزات درون چاهک یا روی سقف کابین نصب می‌شوند. ابعاد این آسانسورها معمولا مشابه آسانسورهای دارای موتورخانه است اما به فضای اضافی برای موتورخانه نیازی نیست.

فضای لازم برای نصب آسانسورهای هیدرولیکی

آسانسورهای هیدرولیک معمولا به فضایی در کنار چاه نیاز دارند و در عوض فضای کمتری در بالای چاهک می‌خواهند.

ظرفیت آسانسور	حداقل ابعاد چاهک (عرض × عمق)	فضای مورد نیاز برای جک و پاوریونیت
۴ نفره	۱۴۰ × ۱۴۰ سانتی‌متر	۱ متر مربع
۶ نفره	۱۶۰ × ۱۶۰ سانتی‌متر	۱.۵ متر مربع
۸ نفره	۱۸۰ × ۱۸۰ سانتی‌متر	۲ متر مربع

فضای لازم برای نصب آسانسورهای پانوراما (شیشه‌ای)

ابعاد آسانسورهای شیشه ای بسته به طراحی، گرد یا مستطیل بودن و ظرفیت مسافر متفاوت است، اما به طور معمول حداقل چاهک ۱۶۰ × ۱۶۰ سانتی‌متر برای یک آسانسور ۶ نفره در نظر گرفته می‌شود.

ابعاد دقیق بعد از مشاهده میدانی پروژه توسط کارشناسان الماس آسانسور به کارفرما اعلام خواهد شد.

ارتفاع چاله (Pit) و فضای بالا سری (Overhead)

برای نصب آسانسور، به فضای اضافی در پایین (چاله آسانسور) و بالای چاه نیاز است:

چاله آسانسور: ۱۰۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر (بسته به نوع سیستم تعلیق)
فضای بالاسری: ۳۵۰ تا ۴۵۰ سانتی‌متر (برای ایمنی حرکت کابین)

اگر به اطلاعات دقیق‌تری بر اساس نوع خاصی از آسانسور نیاز دارید، با ما تماس بگیرید تا شما را راهنمایی کنیم.

فضای مناسب برای نصب آسانسور

برای نصب آسانسور، انتخاب فضای مناسب اهمیت زیادی دارد، زیرا این فضا تاثیر مستقیمی بر عملکرد، ایمنی و طول عمر آسانسور دارد. در ادامه، به بررسی ویژگی‌های یک فضای ایده‌آل برای نصب آسانسور و نکاتی که باید در نظر گرفته شوند می‌پردازیم.

ویژگی‌های فضای ایده‌آل برای نصب آسانسور

ابعاد مناسب چاهک آسانسور

چاهک آسانسور باید متناسب با ظرفیت کابین، نوع سیستم تعلیق و استانداردهای ایمنی باشد. فضای ایده‌آل چاهک باید:

به اندازه کافی عریض و عمیق باشد تا امکان نصب ریل‌ها، وزنه تعادل و سایر تجهیزات فراهم شود.
ارتفاع مناسبی داشته باشد تا کابین حرکتی روان داشته باشد.
امکان اجرای فضای موتورخانه یا سیستم بدون موتورخانه (MRL) در نظر گرفته شود.

دسترسی مناسب به چاه آسانسور

برای نصب و تعمیرات آسانسور، باید راه دسترسی مناسبی به چاه آسانسور و تجهیزات آن وجود داشته باشد. این دسترسی باید:

ایمن و راحت باشد تا تکنسین‌ها بتوانند کارهای نصب و سرویس را به‌درستی انجام دهند.
در ساختمان‌های قدیمی، امکان تقویت دیوارهای چاه آسانسور بررسی شود.

محل نصب موتورخانه (در صورت نیاز)

اگر آسانسور دارای موتورخانه باشد، این فضا باید:

در بالای چاهک (برای آسانسورهای کششی) یا کنار چاهک (برای آسانسورهای هیدرولیکی) تعبیه شود.
فضای کافی برای تجهیزات، سیستم کنترل و تهویه داشته باشد.

استحکام سازه‌ای چاه آسانسور

ساختمان باید توانایی تحمل وزن آسانسور، کابین، ریل‌ها و سیستم تعلیق را داشته باشد. نکات مهم در این زمینه عبارت‌اند از:

دیوارهای چاه باید مقاومت لازم در برابر لرزش و نیروهای جانبی را داشته باشند.
کف چاله آسانسور باید تحمل وزن کابین و شوک‌های وارده را داشته باشد.

نکات مهم هنگام انتخاب و آماده ‌سازی فضا برای نصب آسانسور

ارتفاع فضای بالاسری (Overhead)

فضای بالاسری برای قرارگیری تجهیزات مکانیکی، سیستم تعلیق و ایمنی حرکت کابین ضروری است. این فضا در آسانسورهای مختلف متفاوت است، اما معمولا بین ۳.۵ تا ۴.۵ متر در نظر گرفته می‌شود.

عمق چاله آسانسور (Pit)

چاله آسانسور فضای زیرین چاهک است که برای قرارگیری ضربه‌گیرها (Buffer) و تجهیزات ایمنی استفاده می‌شود. عمق استاندارد معمولا بین ۱۰۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر است.

تهویه مناسب

چاهک آسانسور و موتورخانه (در صورت وجود) باید تهویه مناسبی داشته باشند تا از گرم شدن بیش از حد تجهیزات جلوگیری شود. روش‌های تهویه شامل:

دریچه‌های تهویه در دیوار چاهک
نصب فن خنک‌کننده در موتورخانه
استفاده از سیستم‌های تهویه مرکزی ساختمان

سیستم روشنایی مناسب

برای انجام عملیات نصب و نگهداری آسانسور، باید روشنایی مناسبی در چاهک، چاله آسانسور و موتورخانه تأمین شود. این روشنایی باید:

دارای کلیدهای دسترسی ایمن باشد.
در مواقع قطع برق، سیستم روشنایی اضطراری فعال شود.

عایق‌بندی صوتی و لرزش

برای کاهش صدا و لرزش آسانسور، باید:

دیوارهای چاهک با پوشش‌های ضدصدا عایق‌بندی شوند.
تجهیزات مکانیکی روی لرزه‌گیرهای لاستیکی یا فنرهای مخصوص نصب شوند.

رعایت استانداردهای ایمنی و قوانین شهرداری

در انتخاب فضای نصب آسانسور باید استانداردهای ملی و بین‌المللی رعایت شوند، از جمله:

استاندارد EN 81 اروپا برای ایمنی آسانسورهای کششی و هیدرولیکی
استاندارد ملی ایران ISIRI 6303 برای ساخت و نصب آسانسور
کدهای ساختمان و قوانین شهرداری برای فضای آسانسور در ساختمان‌های نوساز

عواملی که بر فضای مورد نیاز نصب آسانسور تأثیر دارند

فضای مورد نیاز برای نصب آسانسور به عوامل متعددی بستگی دارد که می‌توان آن‌ها را در چند دسته کلی تقسیم کرد:

نوع آسانسور
ظرفیت
تعداد توقف‌ها
نوع ساختمان
استانداردهای ایمنی

در ادامه، این عوامل را به تفصیل بررسی می‌کنیم.

تاثیر نوع و طراحی آسانسور بر فضای نصب

نوع آسانسور یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر فضای مورد نیاز است. برخی از انواع آسانسورها عبارت‌اند از:

نوع آسانسور	ویژگی‌ها	تاثیر بر فضای نصب
کششی با موتورخانه (MR)	موتورخانه در بالای چاه قرار دارد	نیاز به فضای اضافی برای موتورخانه
کششی بدون موتورخانه (MRL)	موتور روی ریل یا داخل چاهک نصب می‌شود	حذف موتورخانه، نیاز به ارتفاع مناسب چاهک
هیدرولیکی	جک و پاوریونیت در کنار چاه یا چاله قرار دارد	نیاز به فضای اضافی برای تجهیزات هیدرولیکی
پانوراما (شیشه‌ای)	طراحی دکوراتیو و نمای شفاف دارد	چاهک ممکن است اَشکال خاصی داشته باشد (دایره‌ای، نیم‌دایره و …)

تاثیر ظرفیت آسانسور بر فضای مورد نیاز نصب

ظرفیت آسانسور بر اساس تعداد نفراتی که حمل می‌کند تعیین می‌شود. ظرفیت بالاتر به معنای چاهک بزرگ‌تر است.

ظرفیت (نفر)	وزن (کیلوگرم)	حداقل ابعاد چاهک (عرض × عمق)
۴ نفره	۳۲۰-۴۰۰ کیلوگرم	۱۶۰ × ۱۵۰ سانتی‌متر
۶ نفره	۴۵۰-۶۳۰ کیلوگرم	۱۸۰ × ۱۶۰ سانتی‌متر
۸ نفره	۶۳۰-۸۰۰ کیلوگرم	۲۱۰ × ۱۸۰ سانتی‌متر
۱۰ نفره	۸۰۰-۱۰۰۰ کیلوگرم	۲۳۰ × ۲۰۰ سانتی‌متر

تاثیر تعداد طبقات و ارتفاع ساختمان در فضای مورد نیاز نصب

ارتفاع ساختمان و تعداد طبقات بر ابعاد و نوع آسانسور تاثیر می‌گذارد:

در ساختمان‌های بلند، بیشتر از آسانسورهای سرعت بالا با تجهیزات خاص استفاده می‌شود که نیاز به چاهک عمیق‌تر و فضای بالاسری بیشتر دارند.
در ساختمان‌های کم‌ارتفاع، آسانسورهای هیدرولیکی یا کششی کم‌ظرفیت ممکن است گزینه بهتری باشند.

تعداد طبقات	حداقل فضای بالاسری (Overhead)	حداقل عمق چاله (Pit)
۱ تا ۳ طبقه	۳۵۰ سانتی‌متر	۱۰۰ سانتی‌متر
۴ تا ۸ طبقه	۴۰۰ سانتی‌متر	۱۴۰ سانتی‌متر
۹ تا ۲۰ طبقه	۴۵۰+ سانتی‌متر	۱۵۰+ سانتی‌متر

تاثیر استانداردهای ایمنی و قوانین ساختمان بر فضای نصب

مقررات ملی و بین‌المللی نقش مهمی در تعیین فضای لازم برای نصب آسانسور دارند. برخی از مهم‌ترین الزامات عبارت‌اند از:

حداقل عرض درب آسانسور برای دسترسی معلولین ۸۰ سانتی‌متر
حداقل فضای بالاسری و چاله برای نصب سیستم‌های ایمنی
استفاده از درب‌های ایمن و مقاوم در برابر آتش
رعایت فاصله استاندارد برای سرویس و نگهداری تجهیزات

تاثیر نوع و ابعاد درب آسانسور در فضای مورد نیاز نصب

نوع درب نیز بر فضای لازم تأثیر دارد. درب‌های اتوماتیک معمولاً به فضای بیشتری نیاز دارند.

نوع درب	حداقل عرض (سانتی‌متر)	تاثیر بر فضای چاهک
لولایی (دستی)	۷۰-۸۰	کمترین فضای لازم
اتوماتیک تلسکوپی	۸۰-۱۰۰	فضای اضافی در طرفین چاه نیاز دارد
اتوماتیک سانترال	۹۰-۱۱۰	به عرض بیشتری در چاهک نیاز دارد

تاثیر شرایط فیزیکی ساختمان برای فضای مورد نیاز نصب آسانسور

در ساختمان‌های قدیمی ممکن است نیاز به تقویت دیوارهای چاه آسانسور باشد.
در ساختمان‌های جدید فضا برای آسانسور از ابتدا در طراحی لحاظ می‌شود، بنابراین مشکلات کمتری وجود دارد.
آسانسورهای نصب ‌شده در نمای ساختمان نیاز به بررسی دقیق بارگذاری و استحکام دیوارها دارند.

تاثیر سیستم تهویه برای فضای مورد نیاز نصب آسانسور

برخی آسانسورها، مخصوصا در مناطق گرمسیر، به تهویه مناسب نیاز دارند. در این شرایط، باید فضایی برای:

نصب فن تهویه در چاه آسانسور پیش بینی شود.
نصب سیستم خنک‌کننده در موتورخانه (در صورت وجود)
ایجاد دریچه‌های مناسب برای خروج گرما الزامی است.

حداقل فضای مورد نیاز برای نصب اسانسور – سخن پایانی

فضای مورد نیاز برای نصب آسانسور بسته به نوع، مدل و کاربری آن متفاوت است. کوچک‌ترین انواع آسانسورها معمولا خانگی هستند و نسبت به آسانسورهای تجاری یا صنعتی، فضای کمتری اشغال می‌کنند. در ادامه، موضوع حداقل فضای مورد نیاز برای نصب آسانسورهای مسکونی را جمع‌بندی می‌کنیم.

۱. حداقل فضای مورد نیاز برای آسانسورهای مسکونی استاندارد

معمولا آسانسورهای مسکونی استاندارد دارای کابینی با عرض ۱ متر و عمق ۱.۵ متر هستند. برای این مدل‌ها، حداقل اندازه چاهک باید:

عرض: ۱.۵ متر
عمق: ۲ متر
حداقل گودال (Pit): ۲۰ سانتی‌متر (در برخی مدل‌ها)

بنابراین، این نوع آسانسورها به حداقل ۲ تا ۲.۵ متر مربع فضا نیاز دارند.

۲. حداقل فضای مورد نیاز برای آسانسورهای بسیار کوچک

برخی مدل‌های آسانسورهای خانگی فوق فشرده با طراحی خاص، می‌توانند در فضاهای کوچک‌تر نصب شوند. برای مثال:

برخی از مدل‌های کوچک‌ترین آسانسورهای خانگی به فضای ۱ متر × ۱ متر (۱ متر مربع) نیاز دارند.
این نوع آسانسورها معمولا ظرفیت یک یا دو نفر را دارند و برای فضاهای محدود مناسب هستند.

۳. حداقل فضای مورد نیاز برای آسانسورهای خلا پنوماتیکی

آسانسورهای پنوماتیکی به دلیل ساختار خاص خود، کمترین فضا را اشغال می‌کنند: